Taxonomieën (algemeen)

Uit DeVliegendeWiki

Zie ook Node Import (Drupalmodule).

Taxonomie is de wetenschap van het classificeren of indelen. Biologische classificatie of Linnaeusiaanse classificatie is een voorbeeld van een hierarchische taxonomie.

Meerdere taxonomieën: 20.000 Mijlen onder Zee

In het boek 20.000 Mijlen onder Zee zijn twee mannen in discussie over de zeedieren die ze zien. De ene man classificeert ze conform biologische classificatie, de ander classificeert alleen of dieren wel of niet eetbaar zijn. Dat is een voorbeeld van twee verschillende taxonomieën, toegepast op dezelfde objecten. De reden om hiervoor twee gescheiden taxonomieën te gebruiken, is omdat beide manieren van classificeren, weinig met elkaar te maken hebben.

Eén-laags biologische classificatie

Als je een biologische classificatie opzet waarbij je alleen onderscheid maakt tussen planten, dieren, en overig, dan heb je een vocabulaire of taxonomie met één laag en drie descriptors, categorieën, of tags. Ik denk dat je deze taxonomie niet hierarchisch zou noemen, omdat er maar één laag is. Wel kenmerkend: In te delen 'dingen' vallen altijd in precies één categorie.

Hierarchische muziekclassificatie

Een beperkt voorbeeld van een hierarchische indeling [1]:

Vocabulary = Music

term = classical
    sub-term = concertos
    sub-term = sonatas
    sub-term = symphonies

term = jazz
    sub-term = swing
    sub-term = fusion 

Muziek: Meerdere taxonomieën

[2] Geeft als voorbeeld een situatie dat je muziek wilt classificeren als hierboven, maar daarnaast op jaartal of op tijdperk. Die twee manieren van indexeren hebben niets met elkaar te maken, en daarom zou het waarschijnlijk het handigste zijn om hiervoor twee taxonomieën te gebruiken.

Tagging

Artikelen op bv. Tweakers.net zijn voorzien van tags. Er is er een set van beschikbare tags, zodat niet iedereen z'n eigen tags gaat verzinnen. Een bepaald artikel kan met verschillende tags worden geassocieerd, waarbij het ook mogelijk is dat een artikel met nul tags wordt geassocieerd.

Eén van de voordelen van tagging lijkt te zijn, dat je tags gemakkelijk kunt mee-importeren met de betreffende objecten (bv. artikelen voor een webwinkel).

Tagging is niet hierarchisch [3]. Je gaat dus vanuit één lijst van tags direct naar de eindobjecten. Daarom werkt tagging het beste met een beperkt aantal tags. Er is echter een manier om deze beperking deels te omzeilen: Door meerdere taxonomieën naast elkaar te gebruiken, en deze via verschillende menuitems bereikbaar te maken. Je blijft het probleem houden dat op het moment dat de tags getoond worden, dit een lange lijst kan zijn.

Folksonomy

Een folksonomy is een tagging systeem waarbij gebruikers zelf tags kunnen aanmaken [4].

Thesaurus

Stel je hebt een Engelstalige biologische classificatie, en om gebruikers van dienst te zijn, wil je zowel de term pigeon als dove hierin onderbrengen, ook al hebben ze betrekking op hetzelfde dier. Dan kun je de ene term defineren als een related term, dus als een synoniem voor de ander. Dit wordt bedoeld met thesaurus of thesauri in classificaties.

Enkelvoudige en meervoudige hierarchie

De Catalogmodule spreekt van een single hierarchy en multiple hierarchy. De Übercart-documentatie spreekt van single inheritance en multiple inheritance. In het laatste geval kan een element meerdere ouders hebben. Voorbeeld:

Taxonomie: Koolborstels

Op apparaat
- AEG 
-- Boormachine 
--- xyz
- AEG 
-- Schuurmachine 
---wxy

Op afmetingen
- 5 x 6 x 11"
- 5 x 6 x 14"

In dit geval zijn er bv. drie paden die naar hetzelfde item leiden: Twee apparaten en één afmetingen.

Multiple select

Volgens mij betekent multiple select juist dat een element via meerdere paden bereikbaar is.

Rang, taxon

De termen rang en taxon (meervoud: taxa) betekenen hetzelfde: Een verzameling elementen. Volgens mij vermindert het de verwarring om vergelijkbare termen zoals laag of categorie niet meer te gebruiken.

Voorbeeld: Het hoogste taxon in de biologische classificatie heet domein, en bestaat uit drie subtaxa of onderliggende taxa: Bacteriën, Archaea en Eukaryoten.

Zie ook http://nl.wikipedia.org/wiki/Taxon

Taxonomische niveau's

Soms lijkt het handig te zijn om te refereren naar de niveau's in een indeling: taxonomische niveau's'. Per niveau kun je meerdere taxa hebben.

Voorbeeld: Op het één-na-hoogste taxonomische niveau van biologische classificatie, worden drie taxa onderscheiden.

Taxonomische eindniveau

Bij gebrek aan een betere term noem ik de laag met laatste taxa in een hierarchie, taxonomische eindniveau.

Eén element per taxon op het taxonomische eindniveau

In de taxa op het laatste niveau, zul je vaak nog maar één element per taxon aantreffen. In de biologische classificatie zal dat doorgaans de laag Soort zijn. Voorbeeld: biologische classificatie van een mens:

Kingdom: Animalia > Phylum: Chordata > Class: Mammalia > Order: Primates > Family: Hominidae > Tribe: Hominini > Genus: Homo > Species: H. sapiens

Merk verder op dat elk taxonomisch niveau een eigen naam heeft, van Kingdom naar Species.

Desalniettemin zijn er ook classificaties waarbij de eindtaxa wel meerdere elementen bevatten. Bv. als iemand de mensen om hem heen onderscheid in goed en kwaad.

Element

Elementen zijn de dingen die je wilt classificeren. Taxa zijn verzamelingen elementen.

Je kunt zeggen dat een taxon op een hoog nivea veel elemten bevat, terwijl een taxon op het eindniveau in bepaalde gevallen één element zal bevatten.